Slimme thermostaat kopen: 3 modellen vergeleken
- In het kort: welke slimme thermostaat past bij jouw ketel
- Wat doet een slimme thermostaat precies?
- Welke slimme thermostaat past op jouw cv-ketel?
- Wat bespaart een slimme thermostaat echt?
- Onze drie keuzes voor een slimme thermostaat
- Waar let je op bij het kopen van een slimme thermostaat?
- Veelgemaakte fouten bij een slimme thermostaat
- Wat een slimme thermostaat niet kan
- Het advies van mijnschoonhuis over de slimme thermostaat
De meeste mensen kopen een slimme thermostaat om geld te besparen en komen er pas bij het aansluiten achter dat hun ketel niet meekan. Dat is de vervelendste manier om te ontdekken dat niet elke thermostaat op elke cv-ketel past. Het verschil zit niet in het merk of in de app, maar in de taal die je ketel spreekt.
Daarom begint dit artikel niet bij de drie modellen maar bij je ketel. Is die modulerend, dan kan een thermostaat hem zachtjes laten bijstoken in plaats van vol aan en vol uit. Is hij alleen aan/uit, dan werkt een deel van het aanbod niet bij jou, hoe slim het ook heet. Pas als dat duidelijk is, heeft vergelijken zin.
We hebben drie slimme thermostaten naast elkaar gelegd die elk bij een ander soort huis en ketel passen. Geen van de drie is de beste — ze zijn elkaars alternatief alleen als je installatie dat toelaat. Hieronder lees je hoe je dat uitzoekt, wat zo’n thermostaat werkelijk bespaart, en wanneer je er beter geen geld aan uitgeeft.
In het kort: welke slimme thermostaat past bij jouw ketel
- De eerste vraag is niet welk merk, maar of je ketel modulerend is of aan/uit. Dat bepaalt welke thermostaten überhaupt in aanmerking komen.
- Modulerend betekent dat je ketel zachter kan stoken in plaats van volledig aan en volledig uit. De communicatie daarvoor heet meestal OpenTherm.
- Nefit- en Vaillant-ketels gebruiken soms een eigen taal in plaats van OpenTherm. Dan heb je een tussenstukje nodig, een converter.
- Besparen doet zo’n thermostaat vooral als je nu nog onbewust stookt. Stook je al zuinig of is je huis goed geïsoleerd, dan hou je vooral gebruiksgemak over.
- Regelen per kamer vraagt extra radiatorknoppen; die zitten bij geen van deze drie in de doos.
De breedst inzetbare — Honeywell Lyric T6 — werkt op modulerende én aan/uit-ketels, geschikt voor vloerverwarming, zelflerend. bekijk op bol →
Die per kamer kan regelen — Bosch EasyControl — zoneregeling en aanwezigheidsdetectie, maar alleen voor modulerende ketels. bekijk op bol →
De instapper voor een aan/uit-ketel — Smartlife Domotica wifi-thermostaat — opbouwmontage, Matter en open-raamdetectie, geen OpenTherm. bekijk op bol →
Wat doet een slimme thermostaat precies?
Een slimme thermostaat is een kamerthermostaat met een internetverbinding. Je stelt hem in via een touchscreen op de wand of via een app op je telefoon, en hij houdt zich aan een weekschema dat je zelf maakt. Dat deel kan een gewone klokthermostaat ook.
Het verschil zit in drie extra dingen. Zelflerend opwarmen: de thermostaat houdt bij hoe lang jouw huis nodig heeft om op temperatuur te komen, en bepaalt zelf wanneer de ketel aanslaat om op het afgesproken tijdstip klaar te zijn. Weten of je thuis bent: via je telefoon merkt hij dat je wegrijdt of nadert, en zet de temperatuur omlaag of weer omhoog. Dat heet geofencing. En bediening op afstand, zodat je vanuit de auto of vanaf je werk nog iets kunt wijzigen.
De tweede eigenschap die telt is hoe de thermostaat je ketel aanstuurt. Een aan/uit-thermostaat laat de ketel volledig aanslaan zodra het ongeveer twee graden te koud is en zet hem pas af als het twee graden te warm is. De ketel werkt dus afwisselend hard en helemaal niet. Een modulerende thermostaat vraagt al een beetje warmte zodra het iets kouder wordt, waardoor de ketel zachter werkt en de temperatuur gelijkmatiger blijft.
Die tweede eigenschap is ook de reden dat niet elk model bij jou past. Een modulerende thermostaat heeft een ketel nodig die dat aankan.
Welke slimme thermostaat past op jouw cv-ketel?
Dit is het punt waarop een aankoop misgaat, dus drie manieren om het vooraf te weten.
Kijk of er een OpenTherm-logo op je ketel staat. Soms staat het op de behuizing, soms alleen in de handleiding. OpenTherm is de manier waarop een modulerende thermostaat met een modulerende ketel praat.
Let op de merken die een eigen taal spreken. Niet elke modulerende ketel gebruikt OpenTherm: Nefit en Vaillant werken met een andere communicatietaal. Bij verschillende Nefit-modellen, en bij de Bosch Compact-serie, is daarom een OpenTherm-converter nodig voordat een OpenTherm-thermostaat ermee kan praten. Dat is een los onderdeel dat niet bij de thermostaat zit.
Controleer het typeplaatje of vraag het je installateur. Een logo zegt dat je ketel OpenTherm gebruikt, niet automatisch hoe modulerend hij werkelijk stookt. Twijfel je, dan is één telefoontje goedkoper dan een verkeerde aankoop.
Wat dit betekent voor de drie modellen hieronder: de Honeywell werkt op modulerende én aan/uit-ketels en is daarmee de veiligste keuze als je het niet zeker weet. De Bosch is uitsluitend voor modulerende ketels. De Smartlife is uitsluitend voor aan/uit en kent geen OpenTherm. Heb je een warmtepomp, dan is een thermostaat voor een gasketel vaak helemaal niet bruikbaar.
Wat bespaart een slimme thermostaat echt?
Hier lopen de cijfers uiteen, en dat is eerlijker om te laten zien dan één getal te kiezen.
Milieu Centraal houdt het op 14 procent minder gas voor verwarming in een gemiddelde woning, maar met een harde voorwaarde: het geldt voor bewoners die nog niet bewust zuinig stoken. Het modulerend aansturen van de ketel levert volgens dezelfde bron ongeveer 3 procent op de verwarmingskosten. Coolblue rekent het anders en komt bij een gewenste temperatuur van twintig graden uit op 70 tot 120 kuub gas per jaar voor een modulerende thermostaat. Die cijfers zijn niet met elkaar in overeenstemming te brengen, dus lees ze als een richting, niet als een belofte.
Belangrijker is wanneer het weinig oplevert. Stook je al zuinig, of is je woning goed geïsoleerd, dan bespaart een slimme thermostaat nauwelijks iets: een zuinige gebruiker haalt met een gewone klokthermostaat soms hetzelfde of meer. Wat je dan koopt is gemak, niet rendement — en dat is een legitieme reden, zolang je het zo noemt.
Hetzelfde geldt voor zelflerend opwarmen. Staat je klokthermostaat nu zo ingesteld dat de verwarming een uur voordat je opstaat aanslaat, dan kan zelflerend opwarmen zuiniger zijn. Slaat je ketel nu pas aan rond het moment dat je uit bed komt, dan voegt die functie niets toe.
Wil je één koude kamer bijverwarmen in plaats van je hele huis anders regelen, dan is een thermostaat trouwens het verkeerde gereedschap; we hebben apart beschreven waar je op let bij het kiezen van een elektrische kachel. Gaat het je puur om warm liggen in bed, dan verwarm je met een elektrische onderdeken alleen jezelf en niet de hele slaapkamer — voor een fractie van het vermogen.
Onze drie keuzes voor een slimme thermostaat
Drie modellen die elk bij een andere installatie horen. De volgorde is geen rangschikking.
Honeywell Lyric T6 slimme thermostaat, bedraad
De Lyric T6 is de enige van de drie die zowel op een modulerende als op een aan/uit-ketel werkt. Weet je niet welke je hebt, of verhuis je over een paar jaar, dan is dat het sterkste argument: de kans dat hij past is het grootst. Hij communiceert via OpenTherm, is geschikt voor vloerverwarming en stuurt ook stadsverwarming en een combiketel aan. Zelflerend opwarmen zit erin: hij houdt bij hoe lang jouw huis nodig heeft en slaat op tijd aan. Via de app stel je weekschema's, vakantie en losse dagen in, en geofencing verlaagt de temperatuur zodra je telefoon het huis verlaat. De ketelmodule zit erbij en de verbinding met de ketel is bedraad, dus batterijen vervangen hoeft nooit. Belangrijk om vooraf te controleren: bij diverse Nefit-modellen en de Bosch Compact-serie is een losse OpenTherm-converter nodig voordat deze thermostaat met de ketel kan praten.
- Wie niet zeker weet wat zijn ketel aankan
- Wie vloerverwarming heeft
- Wie met Apple HomeKit of Siri werkt
Bosch EasyControl slimme thermostaat, bedraad
De EasyControl is de enige van de drie met zoneregeling: je kunt de woonkamer en de slaapkamer op een andere temperatuur zetten. Daar is wel een voorwaarde aan verbonden, want de thermostaat alleen regelt nog steeds het hele huis. Voor losse kamers heb je slimme radiatorknoppen nodig, en die zitten er niet bij. Aanwezigheidsdetectie werkt met maximaal tien telefoons: verlaat de laatste het huis, dan schakelt de ketel naar de lagere temperatuur, en nader je weer, dan warmt hij alvast op. Het gasverbruik is terug te zien in de app. Open-raamdetectie en zelflerend opwarmen zitten erin, en de thermostaat laat met oplichtende kleuren zien wat hij doet. De beperking is de compatibiliteit: hij werkt uitsluitend op modulerende ketels. Heb je een aan/uit-ketel, dan is dit niet jouw model.
- Wie kamers apart wil kunnen instellen
- Wie een modulerende ketel met OpenTherm heeft
- Wie zijn gasverbruik in de app wil volgen
Smartlife Domotica wifi-thermostaat, opbouw
Heb je een ketel die alleen aan en uit kent, dan vallen de twee modellen hierboven deels of volledig af en is dit het alternatief. Hij is gemaakt voor 2-draads aan/uit-installaties en gaat op opbouwmontage, dus zonder hak- of breekwerk in de wand. Bediening gaat via touchscreen of via de Tuya- en Smart Life-app, met spraakbediening erbij, en hij werkt ook samen met Home Assistant. Ondersteuning voor Matter is een voordeel op termijn: dat maakt hem minder afhankelijk van één fabrikant. Open-raamdetectie zit erin, zelflerend opwarmen niet, en OpenTherm ontbreekt — dat laatste is geen gebrek maar een gevolg van waar hij voor gemaakt is. Twee dingen om te weten voordat je besluit: de handleiding is Engelstalig, en de fabrikant sluit schade door verkeerd aansluiten uit van de garantie.
- Wie een aan/uit-ketel heeft
- Wie geen leidingwerk in de wand wil
- Wie met Tuya, Smart Life of Home Assistant werkt
Zo kies en installeer je een slimme thermostaat: vijf stappen
De eerste twee stappen kosten een kwartier en voorkomen de duurste fout: een thermostaat kopen die niet bij je installatie past. Doe ze dus voordat je iets afrekent. De laatste stap bepaalt of je daadwerkelijk iets bespaart.
Zoek uit wat je ketel aankan
Loop naar je ketel en kijk of er een OpenTherm-logo op staat. Staat het er niet, kijk dan in de handleiding of op het typeplaatje. Je wil twee dingen weten: of de ketel modulerend is of alleen aan/uit, en of hij OpenTherm spreekt of een eigen taal van de fabrikant. Bij Nefit en Vaillant komt dat laatste voor. Twijfel je, bel dan je installateur of de fabrikant met het typenummer erbij.
Koop niets voordat dit duidelijk is. Dit is niet met instellingen te repareren.Bepaal of je per kamer wil regelen
Wil je de slaapkamer kouder houden dan de woonkamer, dan heb je zoneregeling nodig, en dus ook slimme radiatorknoppen voor elke kamer die je apart instelt. Die koop je los. Vind je één temperatuur voor het hele huis genoeg, dan kun je een model zonder zoneregeling nemen en houd je die vervolgaankoop in je zak. Maak die keuze nu, want hij bepaalt welke modellen overblijven.
Kies de thermostaat die bij ketel en wens past
Leg de uitkomst van stap een en twee naast elkaar. Een modulerende ketel met OpenTherm geeft je de vrije keuze. Een aan/uit-ketel beperkt je tot modellen die daar expliciet geschikt voor zijn. Weet je het nog niet zeker, kies dan een model dat beide aankan. Controleer in dezelfde beweging of er een converter bij moet, en of de handleiding in het Nederlands is als je zelf gaat klussen.
Sluit hem aan of laat het doen
Haal de spanning van de ketel voordat je de oude thermostaat losmaakt, en maak een foto van de bestaande draden voordat je ze eraf haalt. Bij een bedraad model sluit je twee draden aan; een opbouwmodel schroef je op de wand zonder in het stucwerk te hoeven. Voel je je hier niet zeker bij, laat het dan doen: fabrikanten sluiten schade door verkeerd aansluiten uit van de garantie.
Werk nooit aan de bekabeling terwijl de ketel onder spanning staat.Stel een weekschema in en controleer na een week
Zet een schema in dat past bij wat je werkelijk doet, niet bij wat je zou willen doen. Zet daarna zelflerend opwarmen en aanwezigheidsdetectie aan en laat ze een week met rust. Kijk dan in de app of de temperaturen kloppen met je dag. Moet je het schema elke dag met de hand overschrijven, dan is het schema verkeerd ingesteld en bespaar je niets.
Waar let je op bij het kopen van een slimme thermostaat?
Compatibiliteit met je ketel. Dit staat bovenaan omdat een verkeerde keuze hier niet op te lossen is met instellingen. Modulerend, aan/uit, OpenTherm of een eigen taal: zoek het uit vóór je koopt.
Of je per kamer wil regelen. Zoneregeling klinkt aantrekkelijk, maar de thermostaat alleen is niet genoeg: je hebt ook slimme radiatorknoppen nodig voor de kamers die je apart wil instellen. Bij geen van deze drie zitten die in de doos. Reken dus met een vervolgaankoop.
Bedraad of op batterijen. Een bedrade thermostaat haalt zijn stroom uit de ketelverbinding en hoeft nooit vervangende batterijen. Een model op batterijen is makkelijker te plaatsen, maar vraagt onderhoud dat je op het verkeerde moment vergeet.
De taal van de handleiding en de app. Een Nederlandstalige handleiding maakt het verschil tussen een middag klussen en een avond zoeken. Let hier op bij de goedkopere modellen: die worden vaak met een Engelse handleiding geleverd.
Welk smarthome-systeem je al gebruikt. Heb je Apple-apparaten, dan is ondersteuning voor HomeKit prettig. Werk je met Google of Alexa, kijk dan of dat erbij staat. Ondersteuning voor Matter maakt een model minder afhankelijk van één fabrikant.
Of je het zelf aansluit. Een thermostaat aansluiten betekent werken aan de bekabeling van je ketel. Durf je dat niet, laat het dan doen: fabrikanten sluiten schade door verkeerd aansluiten uit van de garantie, dus een foutje kost meer dan het installeren waard was.
Veelgemaakte fouten bij een slimme thermostaat
Kopen zonder de ketel te controleren. De meest voorkomende, en de duurste. Een OpenTherm-thermostaat op een ketel die alleen aan/uit snapt, werkt in het beste geval als een domme thermostaat.
De converter vergeten. Heb je een ketel die een eigen taal spreekt, dan is de thermostaat alleen niet genoeg. Controleer voordat je afrekent of er een converter bij moet.
Een weekschema maken dat niet bij je leven past. Een schema dat je elke dag met de hand overschrijft, bespaart niets. Stel in wat je werkelijk doet, niet wat je zou willen doen.
Zoneregeling verwachten van de thermostaat alleen. Zonder slimme radiatorknoppen regel je nog steeds één temperatuur voor het hele huis.
De verwarming hoger zetten omdat het nu toch slim gaat. Dat is het snelste manier om je besparing kwijt te raken. De winst zit in minder stoken, niet in comfortabeler stoken.
Wat een slimme thermostaat niet kan
Een slimme thermostaat regelt wanneer en hoe hard je ketel stookt. Hij isoleert je huis niet, maakt je radiatoren niet groter en haalt geen kou weg die door kieren binnenkomt. In een slecht geïsoleerd huis bespaar je meer met kierdichting dan met een thermostaat.
Hij lost ook geen koude kamer op die te weinig radiatorcapaciteit heeft. Dan verwarm je die ruimte niet sneller door hem slimmer aan te sturen.
En hij maakt van een aan/uit-ketel geen modulerende ketel. Die beperking zit in de ketel, niet in de thermostaat.
De besparingscijfers die fabrikanten en verkopers noemen, komen bijna altijd uit gunstige scenario’s. We nemen ze daarom niet over; de getallen in dit artikel komen van onafhankelijke bronnen en staan er met hun voorwaarden bij.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn ketel modulerend is?
Kijk of er een OpenTherm-logo op de ketel staat; soms staat dat alleen in de handleiding. Dat logo zegt dat je ketel OpenTherm gebruikt, niet automatisch hoe modulerend hij stookt. Voor zekerheid controleer je het typeplaatje of bel je je installateur met het typenummer erbij.
Wat is het verschil tussen een aan/uit- en een modulerende thermostaat?
Een aan/uit-thermostaat laat de ketel volledig aanslaan als het ongeveer twee graden te koud is, en zet hem af bij twee graden te warm. De ketel werkt dus hard of helemaal niet. Een modulerende thermostaat vraagt al een beetje warmte bij een kleine afwijking, waardoor de ketel zachter werkt.
Hoeveel bespaart een slimme thermostaat?
Milieu Centraal noemt 14 procent minder gas voor verwarming, maar alleen bij bewoners die nog niet bewust zuinig stoken. Het modulerend aansturen van de ketel levert daar ongeveer 3 procent op. Coolblue rekent 70 tot 120 kuub gas per jaar voor een modulerende thermostaat. Lees die cijfers als richting, niet als belofte.
Is een slimme thermostaat zinvol in een goed geïsoleerd huis?
Minder dan je zou denken. Stook je al zuinig of is je woning goed geïsoleerd, dan bespaart een slimme thermostaat nauwelijks iets; een zuinige gebruiker haalt met een gewone klokthermostaat soms hetzelfde resultaat. Wat je dan koopt is gebruiksgemak, en dat is een geldige reden zolang je het zo noemt.
Wat is OpenTherm en heb ik het nodig?
OpenTherm is de taal waarin een modulerende thermostaat met een modulerende ketel praat. Je hebt het nodig als je wil dat de ketel zachter kan stoken in plaats van vol aan en vol uit. Heb je een aan/uit-ketel, dan doet OpenTherm niets voor je en kies je een model zonder.
Heb ik een converter nodig voor mijn Nefit- of Vaillant-ketel?
Mogelijk wel. Niet elke modulerende ketel gebruikt OpenTherm: Nefit en Vaillant werken met een eigen communicatietaal. Bij diverse Nefit-modellen en de Bosch Compact-serie is daarom een losse OpenTherm-converter nodig. Controleer dat per ketelmodel voordat je afrekent, want de converter zit niet bij de thermostaat.
Kan ik met één slimme thermostaat elke kamer apart regelen?
Nee. Zoneregeling vraagt naast een thermostaat die het ondersteunt ook slimme radiatorknoppen in elke kamer die je apart wil instellen. Die koop je los en zitten bij geen van deze drie modellen in de doos. Zonder die knoppen regel je één temperatuur voor het hele huis.
Werkt een slimme thermostaat ook op een warmtepomp?
Vaak niet. Een thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, is bij een warmtepomp meestal niet bruikbaar. Heb je een warmtepomp of ben je van plan er binnen een paar jaar op over te stappen, controleer dan eerst wat de leverancier van die pomp voorschrijft voordat je iets koopt.
Mag ik een slimme thermostaat zelf aansluiten?
Dat mag, en bij een bedraad model gaat het om twee draden. Haal eerst de spanning van de ketel en maak een foto van de bestaande aansluiting. Twijfel je, laat het dan doen: fabrikanten sluiten schade door verkeerd aansluiten uit van de garantie, dus een fout kost meer dan het installeren waard was.
Heeft zelflerend opwarmen zin bij mijn huis?
Dat hangt af van je huidige instelling. Slaat je klokthermostaat nu een uur voor het wekken aan, dan kan zelflerend opwarmen zuiniger zijn. Slaat je ketel nu pas aan rond het moment dat je opstaat, dan voegt de functie weinig toe. Huizen die langzaam opwarmen profiteren er het meest van.
Het advies van mijnschoonhuis over de slimme thermostaat
Wij wijzen geen winnaar aan. Niet uit voorzichtigheid, maar omdat de vraag welke thermostaat de beste is bij dit product niet te beantwoorden valt zonder jouw ketel te kennen. Wat we wel kunnen zeggen, is in welke volgorde je beslist.
Begin met uitzoeken wat je ketel kan. Is hij modulerend met OpenTherm, dan heb je de vrije keuze en gaat het verder over zoneregeling, app en design. Is hij alleen aan/uit, dan vallen de modulerende modellen af en zoek je iets dat daar expliciet geschikt voor is. Weet je het niet en wil je er niet achteraan bellen, kies dan een model dat beide aankan.
De tweede vraag is wat je werkelijk gaat gebruiken. Zelflerend opwarmen en geofencing zijn de functies waar het verschil in verbruik uit komt, maar ze werken alleen als je ze aanzet en met rust laat.
En er is een derde uitkomst die wij net zo goed vinden: niet kopen. Stook je al bewust, heb je een goed geïsoleerd huis, of ben je van plan binnen een paar jaar over te stappen op een warmtepomp, dan is dit het verkeerde moment. Een gewone klokthermostaat die goed is ingesteld, doet dan niet veel onder voor een slimme.
- De breedst inzetbare: Honeywell Lyric T6 — modulerend en aan/uit, OpenTherm, geschikt voor vloerverwarming, zelflerend, ondersteuning voor HomeKit. Bedraad, ketelmodule meegeleverd. bekijk op bol →
- Die per kamer kan regelen: Bosch EasyControl — zoneregeling, aanwezigheidsdetectie voor meerdere telefoons, open-raamdetectie. Alleen voor modulerende ketels, en radiatorknoppen koop je apart. bekijk op bol →
- De instapper voor een aan/uit-ketel: Smartlife Domotica wifi-thermostaat — opbouwmontage zonder hak- of breekwerk, Matter en open-raamdetectie, bediening via Tuya en Smart Life. Geen OpenTherm, Engelse handleiding. bekijk op bol →
Twijfel je tussen de Honeywell en de Bosch, dan is de vraag of je per kamer wil regelen en of je ketel modulerend is. Kom je bij de Smartlife uit, dan is dat omdat je ketel niets anders toelaat — en dan is het ook de juiste keuze.